De Rijprocedure B van het CBR benoemt negen bijzondere verrichtingen: in- en uitstappen, de voorbereidings- en controlehandelingen, in rechte lijn achteruit rijden, achteruit rijden van een bocht, parkeren in een haaks of schuin vak, fileparkeren, omkeren door te steken, omkeren door een halve draai en de hellingproef. Tijdens de examenrit vraagt de examinator er in de praktijk meestal twee.
Welke bijzondere verrichtingen zijn er?
Hieronder de officiële lijst. De eerste twee zijn geen manoeuvres in het verkeer, maar horen volgens het CBR wel bij het examenonderdeel bijzondere verrichtingen — daar zit het verschil met de lijsten van zeven die je elders ziet.
| Verrichting | Wat de examinator wil zien |
|---|---|
| In- en uitstappen | Veilig instappen aan de verkeerszijde, deur niet openen zonder te kijken, gordel om voordat je iets anders doet. |
| Voorbereidings- en controlehandelingen | Stoel, spiegels, hoofdsteun en gordel goed zetten, en weten hoe je vloeistoffen, lampen en banden controleert. |
| In rechte lijn achteruit rijden | Recht blijven over een flink stuk, langzaam, met de meeste aandacht naar achteren. |
| Achteruit rijden van een bocht | Een zijstraat of inrit achteruit in of uit rijden zonder de bocht af te snijden. |
| Parkeren in een haaks of schuin vak | Vooruit of achteruit netjes binnen de lijnen, in één keer of met één correctie. |
| Fileparkeren | Tussen twee auto's, dicht bij de stoep, zonder stoeprand of ander voertuig te raken. |
| Omkeren door te steken | Omkeren in drie bewegingen op een smalle weg, met goede verkeerswaarneming. |
| Omkeren door een halve draai | In één beweging omkeren waar de weg breed genoeg is. |
| Hellingproef | Op een helling stoppen en wegrijden zonder achteruit te rollen of de motor af te laten slaan. |
Zo doe je elke bijzondere verrichting
Bij alle verrichtingen geldt dezelfde rode draad: langzaam rijden, veel kijken en de omgeving laten meebeslissen. Een verrichting die technisch perfect is maar waarbij je een fietser niet hebt gezien, is onvoldoende. Een verrichting met een kleine correctie waarbij je alles goed in de gaten hield, is dat niet.
In rechte lijn achteruit rijden
Kies een stuk zonder uitritten. Kijk vooral over je rechterschouder door de achterruit, houd de koppeling op het slippunt en stuur met kleine bewegingen bij. Gaat de auto scheef, stuur dan de kant op waar de achterkant heen moet.
Achteruit rijden van een bocht
Rijd eerst rustig langs de zijstraat zodat je ziet wat er staat. Stop, kijk rond, en draai pas als de achterkant bij de bocht is. Kijk halverwege ook naar voren: je voorkant zwaait de andere kant uit.
Parkeren in een haaks of schuin vak
Bepaal vooraf in welk vak je gaat, geef richting aan en rijd langzaam. Achteruit inparkeren is voor de examinator vaak overzichtelijker dan vooruit. Kom je scheef, dan mag je corrigeren — dat kost geen punten, eindeloos heen en weer schuiven wel.
Fileparkeren
Zet je auto gelijk met de voorste auto, ongeveer een meter ernaast. Draai in, richt op de stoeprand en draai terug op het moment dat je hoek bijna goed is. Eindig op een halve meter van de stoep en recht ten opzichte van de weg.
Omkeren door te steken
Zoek een plek met zicht in beide richtingen, nooit in een bocht of net na de top van een brug. Kijk voor elke richtingsverandering opnieuw. Komt er verkeer, dan sta je stil en laat je het voorgaan.
Omkeren door een halve draai
Alleen op een weg die breed genoeg is. Rijd eerst iets naar rechts om ruimte te maken, kijk, en draai dan in één rustige beweging om. Stoppen halverwege mag, zolang je het verkeer niet blokkeert.
Hellingproef
Stop met de voet op de rem, trek de handrem aan, zet de auto in de eerste versnelling. Geef iets meer gas dan normaal, laat de koppeling tot het slippunt komen, en haal dan pas de handrem eraf. Rolt de auto achteruit, dan is de koppeling te snel los gekomen.
Hoeveel bijzondere verrichtingen moet je op het examen doen?
In de praktijk twee tijdens de examenrit, waarbij meestal één vorm van parkeren zit. Daarnaast komen de voorbereidings- en controlehandelingen altijd aan de orde, want die horen bij het begin van je examen. Het CBR legt niet vast welke verrichtingen je krijgt: je moet ze dus alle zeven rijvormen kunnen.
Kun je zakken op een bijzondere verrichting?
Je zakt niet op één mislukte poging. Bijzondere verrichtingen zijn één van de zeven examenonderdelen, en de examinator beoordeelt het geheel. Wat wel zwaar weegt:
- Je ziet een fietser, voetganger of auto niet tijdens het manoeuvreren.
- Je raakt de stoeprand hard of een ander voertuig.
- Je blijft eindeloos corrigeren zonder dat het beter wordt.
- Je rijdt achteruit terwijl je vooral in de spiegels kijkt en niet omkijkt.
Mag je opnieuw beginnen? Ja. Zie je onderweg dat het niet goed gaat, stop dan, kijk rond en zeg dat je het opnieuw wil proberen. Dat toont dat je je eigen rijden beoordeelt — precies waar het examen om gaat.
Ezelsbruggetje voor de bijzondere verrichtingen
Wie de lijst zo onthoudt, heeft hem in de auto in vijf seconden compleet: achteruit recht en achteruit door de bocht, haaks of schuin parkeren en fileparkeren, steken en halve draai, hellingproef.
Is invoegen een bijzondere verrichting?
Nee. In- en uitvoegen is een eigen examenonderdeel, net als inhalen en kruispunten. Bijzondere verrichtingen zijn de manoeuvres waarbij je met lage snelheid van richting verandert: parkeren, keren, achteruitrijden en de hellingproef. Invoegen gebeurt in het verkeer op snelheid en valt daar dus buiten.
Hetzelfde geldt voor rotondes en versmallingen: die horen bij bijzondere weggedeelten, niet bij bijzondere verrichtingen. Twee namen die op elkaar lijken en in examenpraat vaak door elkaar lopen.
Vrijstelling voor de bijzondere verrichtingen
Doe je een tussentijdse toets en voer je de verrichtingen goed, veilig en vlot uit, dan krijg je vrijstelling: bij je eerstvolgende praktijkexamen vraagt de examinator ze niet meer. Hoe dat werkt staat op de pagina over de tussentijdse toets.
Veelgestelde vragen over het praktijkexamen auto
Hoeveel bijzondere verrichtingen zijn er?
Negen volgens de Rijprocedure B van het CBR. Zeven daarvan rijd je in het verkeer; in- en uitstappen en de voorbereidings- en controlehandelingen horen er officieel ook bij.
Welke bijzondere verrichtingen worden het meest gevraagd?
Een vorm van parkeren komt bijna altijd voorbij, omdat de examinator wil zien dat je een auto tussen andere voertuigen kunt zetten. Welke tweede verrichting je krijgt, hangt af van de route en het verkeer op dat moment.
Is de hellingproef een bijzondere verrichting?
Ja, de hellingproef staat in de lijst van het CBR. Je stopt op een helling en rijdt weer weg zonder achteruit te rollen.
Kun je zakken op één bijzondere verrichting?
Niet op de poging zelf, wel op wat eromheen gebeurt. Een manoeuvre waarbij je een fietser over het hoofd ziet of een ander voertuig raakt, weegt zwaar. Een correctie op zich is geen probleem.
Mag je bij een bijzondere verrichting opnieuw beginnen?
Ja. Stop, kijk goed rond en begin opnieuw. Aangeven dat je het nog een keer wil doen laat juist zien dat je je eigen rijden goed beoordeelt.
Mag je zelf de plek kiezen voor een verrichting?
Vaak wel: de examinator vraagt bijvoorbeeld om te fileparkeren en jij zoekt een geschikte plek. Dat hoort bij de opdracht — een onveilige plek kiezen is dan ook onderdeel van de beoordeling.
Deze pagina is voor het laatst gecontroleerd op 12 september 2026 aan de hand van de officiële CBR-informatie.